Buôn Mê mùa quả mọng arabica

Những trái cà phê arabica chín mọng như những quả nho, khi nếm thử thì lượng đường rất nhiều, đến khu vực phơi natural thì mùi quả khô thơm dịu. Để ra được những cốc cà phê mà chúng mình vẫn thường gọi là cà phê đặc sản “specialty coffee” ở dưới thành phố, là tất cả tình yêu với mảnh đất và cây cà phê, và biết bao nhiêu công sức thủ công của con người cùng với sự hỗ trợ của máy móc. Nếu không có tình yêu, thì mình nghĩ sẽ bất khả thi để làm tất cả những điều đó.

Những trái cà phê chín mọng được thu hái thủ công, chỉ lựa những trái chín, sau đó được rửa sạch và bắn màu bằng tia laser để thực sự loại bỏ những quả hỏng và quả xanh, được lọc size quả để đảm bảo chất lượng đồng đều khi phơi, lên men hoặc rang. Chế biến thì có phơi natural là phơi nguyên quả, kiểm soát mầm bên trong trái cà phê, chỉ cho mầm ngủ chứ không cho mầm “chết” vì nếu để mầm “chết” sẽ tạo nên độ đắng cho cốc cà phê. Ngoài ra còn có chế biến honey và washed.

Mình ghé Aeroco Coffee Farm với khu vườn mẫu có cả arabica đang độ chín mọng và robusta đã bắt đầu được thu hoạch. Cà phê ở Aeroco thì từ các vùng như Măng Đen là chủ yếu, Buôn Mê và Krông Năng. Nếu cà phê từ Măng Đen về phải rửa ngay trong đêm vì nếu để qua đêm thì lượng đường trong quả đã bị lên men rồi.

Một kỷ niệm đặc biệt của mình ở Buôn Ma Thuột là cuộc gặp gỡ với anh Vinh bên Viện Eakmat và anh Trụ là Tiến sĩ đi học bên Nhật về, hiện đang làm việc ở Viện Khoa Học Kỹ Thuật Nông Lâm Nghiệp Tây Nguyên. Mình biết đến hai anh do hai anh giảng dạy ở các lớp tập huấn cán bộ nguồn và nông dân của cô Hạnh và cô Hiền.

Vậy là chuyến đi này, mình đã được gặp và được lắng nghe hầu hết các “actors” trong chuỗi cung ứng, từ những góc nhìn của các nhà khoa học đến người nông dân, cán bộ khuyến nông, thương lái, các công ty xuất khẩu và các công ty làm thương hiệu. Càng đi sâu, mình càng thấy chuỗi cung ứng vận hành thật phức tạp và có nhiều điều thú vị.

Mình cảm thấy bản thân cứng cáp hơn thật nhiều, khi mình làm việc ở khối tư nhân và hiện tại mình có thể lắng nghe những góc nhìn của những người thực thi chính sách, người trực tiếp làm ra sản phẩm, rồi các nhà khoa học đóng góp vào sự bền vững của ngành trong chiến lược chung của tỉnh, và cả những người vẫn đang nỗ lực làm việc với đầu bên kia thế giới để giá trị nông sản Việt Nam có chỗ đứng hơn.

Mỗi thành phần trong chuỗi giá trị có thể làm những công việc khác nhau, với những chuyên môn và góc nhìn rất khác, ai cũng cố gắng làm tốt công việc của mình và mình nhìn sâu hơn thì nhận thấy những điều lớn hơn trong mỗi người: Đó là khát vọng về một Việt Nam thịnh vượng và bền vững, người nông dân nhận được giá trị tương xứng với những ngày nắng mưa trên đồng ruộng và nương rẫy, về một tương lai hàng Việt Nam không còn vô danh trong những container.

Buôn Ma Thuột, ngày 28 tháng 10 năm 2026