Tà Đùng, Đắk Nông - Điều gì mới thực sự xa xỉ?

Tây Nguyên, tĩnh lặng. Một ngày, bốn mùa, trên mây.

Mình thật khó để diễn đạt hết từng giây phút ở đây. Một buổi chiều tà, mặt hồ Tà Đùng hoang sơ và phẳng lặng, mây bồng bềnh kéo về mặt hồ sau cơn mưa rào hồi chiều. Chị Thương đang chuẩn bị món lẩu cá lăng nấu măng thơm lừng trong gian bếp nhìn thẳng ra mặt hồ và núi. Ánh hoàng hôn dần tắt, trả lại vẻ tĩnh lặng trên mặt hồ. Gió thổi lồng lộng, mây ùa vào gian nhà chung và căn bếp nhỏ. Chú vẫn trêu “Có nhìn thấy sao dưới hồ kia không?”. Xa xa là những chiếc đèn đánh cá của người đồng bào, lấp lánh vài đốm sáng trên mặt hồ.

Âm thanh buổi tối tĩnh mịch, chỉ còn tiếng dế, tiếng chó sủa bên kia hồ Tà Đùng. Buổi tối lấy nước lá từ chiếc nồi lớn nghi ngút khói về tắm và ngâm chân. Nước được nấu từ các loại lá thảo dược trong vườn.

Buổi tối. Ăn cơm xong ngồi ngâm chân, uống chén trà tiêu chị Thương pha, cho ấm cái bụng. Chị Thương nói thiên nhiên Tây Nguyên vậy nên con người Tây Nguyên rắn rỏi, khó gục ngã lắm.

Có những nơi đi qua, mình gọi đó là vùng đất năng lượng. Năng lượng của thiên nhiên và năng lượng từ những mối nhân duyên tình cờ gặp.

Những ngày ở Làng, là những ngày kết nối sâu sắc với bản thân và mẹ thiên nhiên.

Hôm nay là một ngày cuối tuần đẹp trời ở Sài Gòn, nhiều nắng, nhiều gió, mình sẽ kể về một chuyến đi Tây Nguyên tuần trước với những bài học. Mình biết ơn vì chuyến đi ấy, mình được học từ tự nhiên, học từ trẻ con, học từ một cuộc sống hạnh phúc giản đơn ít mưu cầu, học cách lắng nghe và hiểu chính mình. Mình đã có thêm một góc nhìn mới về câu hỏi: “Điều gì mới thực sự là xa xỉ?”. Những chuyến đi xa các cuối tuần vừa rồi, cho mình thêm trân trọng những cuối tuần thảnh thơi ở thành phố lớn, có thể ngồi ung dung ngắm lá cây, ngắm nắng, ngắm gió và viết lách, ngẫm về những ngày đã qua.

Đi một ngày đàng, học một sàng khôn.

4 rưỡi sáng, xe đến cổng "Làng" ở Đắk Som, Đắk Nông. "Làng" là cái tên thân thương mà chị Thương, anh Hùng và mọi người gọi khu vườn rừng rộng vài hecta của anh chị cạnh hồ Tà Đùng, nơi được ví như Vịnh Hạ Long của Tây Nguyên.

Bước xuống xe, mình cảm nhận được không khí lạnh và trong lành giữa mảnh đất Tây Nguyên đại ngàn, chỉ có tiếng sủa của chú chó đang canh nhà kho bên cạnh vườn rau, tiếng dế kêu. Trăng ở Tây Nguyên sáng. Mình đã thấy chiếc cổng gỗ của Làng dẫn vào một lối đi Freedom Green Village. Giờ này, mọi người ở Tây Nguyên đã ngủ dậy rồi. Chị nhắn mình đi theo chỉ dẫn ở cổng để vào nhà chung, cậu của chị đang dậy nấu nước ở trong đó, còn chị đang ở nhà bên rừng tái sinh và rẫy cà phê rộng 53 hecta bên Quảng Khê, sẽ chạy lại Làng sau. Dưới ánh trăng sáng, mình đi bộ băng qua khu vườn rừng với đầy những cây tiêu và cà phê tới nhà chung. Mây và ánh trăng ngập tràn trong không gian mở của nhà chung. Thời tiết Tây Nguyên một ngày 4 mùa. Chị Thương nấu đồ ăn ngon, chỉ mình nhiều dược liệu sử dụng trong đông y. Mình được chị ưu ái dẫn về nhà bên Quảng Khê, cách vườn rừng bên Đắk Som 25km và được cậu của chị dẫn đi vào rừng lấy cây mây và lấy măng cùng bọn trẻ trên chiếc xe máy cày. Hai bạn nhỏ là Minh và Phúc không có đến trường học, mà chị Thương cho các bạn homeschool, cũng như học từ tự nhiên và những vị khách đến Làng.

Cuộc sống ở đây “giàu có” đúng nghĩa. Một khu vườn rừng luôn đầy ắp trái cây theo mùa, đầy những loại cây dược liệu để nấu nước uống, nước tắm, nước ngâm chân, một vườn rau đủ các loại rau xanh ngon. Vị rau ở Tây Nguyên mình thấy ngon tuyệt, rau trồng trong vườn cùng những loại cây cỏ khác khiến rau có vị rất đa dạng và đặc biệt. Gà trong vườn, cá tự nhiên dưới hồ Tà Đùng. Anh chị sở hữu hàng chục hecta rừng bên Quảng Khê, trồng cây đa tầng đa tán, có những loại cây anh chị trồng là loại hàng chục năm, hàng trăm năm là để lại cho các thế hệ mai sau.

Cung đường sang Quảng Khê tuyệt đẹp, mình cảm nhận được rõ vẻ đẹp của Tây Nguyên đại ngàn, với những rẫy cà phê, tiêu, sầu riêng xa ngút tầm mắt, len lỏi ở giữa là những con đường đất đỏ. Nhà bên Quảng Khê của anh chị là một căn nhà sàn bên cạnh rừng tái sinh. Không gian dưới nhà mát lạnh như đang được che chở bởi rừng. Mình thấy khoẻ khoắn hơn hẳn khi được hít thở bầu không khí “có tiền cũng khó mà mua" đó.

Quay trở về câu hỏi ở mở bài: Điều gì mới thực sự là xa xỉ?

Mình không nghĩ sự xa xỉ ở đây là khi bạn có một món đồ hiệu, đi một chiếc xe sang, ở một chiếc nhà đẹp. Mình nghĩ sự xa xỉ thực sự là khi bạn có một không gian sống có nhiều sự kết nối với thiên nhiên, có những ngày bình yên, có bầu không khí trong lành để hít thở, có thực phẩm sạch và lành để ăn, có một giấc ngủ ngon. Những điều này thật khó để thường xuyên tìm thấy trong guồng quay cuộc sống bộn bề, và đôi khi cần trả rất nhiều tiền để có được. Và sự xa xỉ đó cũng cần rất nhiều nỗ lực, nỗ lực giữ rừng, trồng rừng và dưỡng rừng, nỗ lực bảo vệ tự nhiên và tránh vì những mưu cầu quá lớn mà làm tổn hại đến tự nhiên.

Sau chuyến đi Tây Nguyên về lại Sài Gòn, mình bắt đầu lại thói quen uống một cốc nước ấm vào buổi sáng để khởi động ngày mới, lựa chọn kĩ thực phẩm để nấu những bữa ăn, hạn chế uống đá lạnh và ngâm chân nước ấm mỗi tối trước khi ngủ. Vì sau chuyến đi, mình càng tin vào "We are what you eat" và nhận lấy thông điệp "hãy thương lấy bản thân mình bằng việc chọn lọc những gì mình ăn, những mối quan hệ xung quanh, và cả những thông tin mình tiêu thụ".

Mình cũng hiểu hơn về vườn rừng và rừng tái sinh.

**Vườn rừng: là mô hình kết hợp giữa cây trồng và cây rừng. Với mô hình này thì hầu như không phải tốn nhiều công chăm sóc mà cây trồng cùng với hệ sinh thái tự nhiên trong đó tự sinh trưởng và phát triển.

**Rừng tái sinh: là khu rừng có những điều kiện tự nhiên phù hợp để những hạt giống cây rừng còn sót lại trong đất hoặc phát tán do chim, động vật có đủ điều kiện để nảy mầm và phát triển để dần hình thành một khu rừng mới.

Làng Xanh Tự Do, Tà Đùng - Đắk Nông, Ngày 19 tháng 10 năm 2024