Trà Vinh, một chuyến đi nghiên cứu thực địa

Chuyến đi cho mình nhiều “điểm chạm” mang tính hệ thống và khoa học với những thông tin từ các thầy cô có nhiều sự am hiểu về Đồng bằng sông Cửu Long dưới các góc nhìn lịch sử, điều kiện tự nhiên, kiến trúc và văn hoá. Mình được hiểu nhiều hơn về cách người dân nơi đây đang thích ứng với biến đổi khí hậu và những vấn đề của sông Mêkông liên quan đến tác động của con người.

Mình có thêm nhiều kết nối với thầy cô ở Đại học Trà Vinh và các em sinh viên Đại học Trà Vinh, cũng như biết thêm nhiều dự án mà World Bank, UNDP và Tổng lãnh sự quán Hà Lan đồng hành cùng người dân Đồng bằng sông Cửu Long.

Buổi chiều ngày cuối cùng, chúng mình cùng nhau thuyết trình dưới tán cây với những làn gió mát lành ở Cồn Chim. Sau khi cô Tiên và chị Helly nhận xét xong từng bài nghiên cứu của các nhóm, chúng mình dắt xe đạp để chạy xe qua ăn cơm chiều tại nhà bé Thảo và bé Hiền. Chúng mình chạy xe dưới ánh hoàng hôn dần tàn, dưới những hàng dừa ở Cồn Chim, những cơn gió mát lành và văng vẳng những đoạn nhạc về đất phương Nam. Vừa dùng cơm dưới những hàng dừa, vừa ngắm nhìn ánh hoàng hôn nhạt dần rồi chìm dần vào trong bóng tối. Một bầu trời rực rỡ các vì sao.

Những ngày ở Mêkông, có những đôi mắt đỏ hoe

Chị Chal Thi là người Khmer và là nhà sáng lập của thương hiệu mật hoa dừa Sokfarm - Nông nghiệp hạnh phúc. Sok trong tiếng Khmer có nghĩa là hạnh phúc. Chiều hôm ấy, khi được hỏi về khi bắt đầu khởi nghiệp chị gặp phải những khó khăn gì, chị Chal Thi xúc động mắt đỏ hoe kể về chú Rây khi hỏi chú “Hạnh phúc của chú Rây là gì vậy?” và chú Rây trả lời: “Hạnh phúc của chú là được lấy mật hoa dừa mỗi ngày”. Điều đó là động lực để chị vượt qua những khó khăn. Khoảnh khắc ấy, mình thực sự xúc động.

Cô Tiên là cô giáo đồng hành cùng chúng mình trong chuyến nghiên cứu lần này. Cô Tiên là nghiên cứu sinh Tiến sĩ, chuyên ngành Quản lý giáo dục tại Canada. Buổi tối hôm ấy, cô Tiên kể cho chúng mình nghe về khoảng thời gian cô làm ở một Quỹ học bổng, cấp học bổng cho các em học sinh có hoàn cảnh khó khăn để các em được tiếp tục theo đuổi con đường học tập. Mắt cô đỏ hoe khi kể về những em học sinh hiếu học, trong sáng, vô tư và hiểu chuyện nhưng hoàn cảnh lại rất khó khăn, có những em phải ăn bún thay cơm hoặc một gói mì tôm chia làm ba bữa, nhưng vẫn rất khát khao theo đuổi con đường đi học. Đa số các em ấy đều đến từ Đồng bằng sông Cửu Long.

Anh Vũ là một thành viên trong chuyến đi cùng chúng mình. Anh Vũ yêu Trà Vinh quê anh, và thấy rằng quê anh chưa có quán cafe nào đầu tư nhiều vào không gian nên anh muốn có một chỗ như vậy. Anh có mời chúng mình buổi tối đến quán cafe của anh. Quán cafe rất xinh và có gu, mình uống trà mơ gừng ấm siêu ngon, quán anh còn có món matcha mật hoa dừa nữa. Điều bất ngờ là khi lên tầng 2, mình được thấy một dự án của anh với những bức hình cô chú bán vé số ở Trà Vinh quê anh trong những bộ đồ rất dễ thương. Nó rất chạm với mình. Gương mặt cô chú đều rất hạnh phúc, những bức hình truyền tới mình thông điệp “Ai cũng xứng đáng được xinh đẹp, hạnh phúc và được yêu thương”.

Tại sao lại là một sự bắt đầu?

Chúng mình rời Cồn Chim khi trời đã tối. Khi phà rời bến, bé Hiền - một cô bé hướng dẫn viên du lịch ở Cồn Chim đứng một mình ở bến phà vẫy tay chào cả nhóm. “Hãy nói hẹn gặp lại chứ đừng nói tạm biệt. Em không có muốn nghe từ tạm biệt đâu”. Trên trời là một bầu trời đầy sao sáng. Trên dòng sông Cổ Chiên chỉ còn tiếng động cơ của phà và tiếng sóng trên sông xô vào mạn phà. Xa xa bên bờ là những hàng dừa nước với vài đốm sáng nhỏ. Gió trên sông mát rượi.

Trên chuyến phà trở về, trong đầu mình vẩn vơ những suy nghĩ. Mình nghĩ về ảnh hưởng của năng suất mùa màng đến việc đi học của các em nhỏ ở Đồng bằng sông Cửu Long. Mình nghĩ về ảnh hưởng của những thay đổi của dòng Mêkông đến sản xuất và khiến cho những gia đình phải di cư. Mình nghĩ về những bạn nhỏ phải nghỉ học để rời quê hương lên các khu công nghiệp làm việc. Mình nghĩ về việc tiếp cận nguồn vốn của các cô bác để mở ra cơ hội cho những dự án sinh kế trên hành trình thích nghi. Và còn nhiều, còn nhiều những suy nghĩ và câu hỏi khác nhau.

Cảm ơn dự án Mấp mé đã là cầu nối, kết nối chúng mình tới những tri thức bản địa, hiểu biết về những dòng sông, để từ đó có thể mở ra những sáng kiến mới.